Moeder Natuur
In zijn Zonnelied, uitte de (heilige) Franciscus zijn diepe genegenheid voor ‘Broeder Zon en Zuster Maan’, voor ‘Zuster Water’ en voor ‘onze zuster, Moeder Aarde’. Ook al is ze in analoge zin onze moeder, de aarde blijft voor Franciscus in de eerste plaats onze zuster.
De schrijver G.K. Chesterton was het daarmee eens. Wanneer we de natuur als onze moeder beschouwen, vervallen we, dacht Chesterton, in een heidendom dat neerkomt op de aanbidding van een schepsel – wat altijd uitmondt in onheil.
Op Youtube is een nieuwe korte film van Apple te zien die de ronde doet op sociale media.
Het filmpje toont een team van Apple-tech-managers in een ongerepte, postmoderne directiekamer. Ze worden geleid door Tim Cook zelf, de CEO van het bedrijf. Iedereen bereidt zich zenuwachtig voor op de komst van een bijzondere bezoeker op wie ze graag indruk willen maken. En niemand lijkt onrustiger dan Cook, wat de kijker alleen maar meer in verwarring brengt: wie zou deze persoon kunnen zijn die het topmanagement van Apple kan intimideren?
In de vergaderruimte verschijnt Moeder Natuur zelf, in de gedaante van een nogal knorrige vrouw van middelbare leeftijd.
Wat meteen opvalt is de combinatie van ontzag en angst op de gezichten van de mensen rond de tafel, een reactie die alleen als ‘religieus’ kan worden gekarakteriseerd. Ze willen met heel hun hart indruk op haar maken, maar ze zijn ook doodsbang dat ze misschien niet voldoende gerustgesteld zal worden door hun inspanningen.
Vervolgens begint men offers te brengen aan de godin, waarbij ze haar beloven dat hun bedrijf Apple bereid is tot het uiterste te gaan om het milieu te beschermen, de ecologische voetafdruk te verkleinen, minder energie te gebruiken, enz.
Na elke concessie te hebben gehoord, vraagt Moeder Natuur een reeks sceptische vragen. Nadat ze eindelijk de belofte van 'Zero CO2' van de opperpriester Tim Cook heeft ontvangen, slaagt ze erin om een lauw 'oké' te zeggen en verlaat vervolgens de kamer, met de belofte, volgend jaar terug te komen om hun voortgang te controleren.
De schrijver G.K. Chesterton, suggereerde dat wanneer mensen ophouden in God te geloven, ze niet in niets beginnen te geloven maar ze beginnen in alles te geloven. Het religieuze instinct in ons mensen is zo groot dat we, zelfs als we de ware God niet aanbidden, altijd zullen proberen iets te aanbidden
Voor velen van vandaag is de standaardgod de Natuur zelf – wat hen terugbrengt naar het klassiek heidense wereldbeeld. Voor de oude Grieken en Romeinen waren de goden in wezen personificaties van de natuurlijke elementen: aarde, lucht, vuur, de zee, de dood en wedergeboorte van de natuur.
Als we de symbolische verhalen raadplegen die de antieke mens over deze grillige goden vertelden, zien we hoe scherpzinnig ze waren. De aarde is mooi en dodelijk; de lucht is prachtig en de dood kan eruit regenen; de zee is soms kalm en verleidelijk, en op andere momenten zal ze je zonder medelijden verdrinken. Het punt is dat de natuur prachtig en krachtig is, maar uiteindelijk onverschillig is voor de mens.
Daarom, wanneer we verder gaan dan het waarderen en beschermen van de natuur maar haar beginnen te aanbidden, plaatsen we onszelf in de handen van een verschrikkelijke en onpersoonlijke meester.
Met name de openingsverzen van de Bijbel werpen de goden van de natuur effectief van hun voetstuk. Alles wat in die lyrische regels van het scheppingsverhaal wordt genoemd – de aarde, de lucht, de zon, de maan, dieren, planten – werd op een bepaald punt in de geschiedenis van de antieke wereld aanbeden.
De auteur van Genesis zegt keer op keer: “Nee, ze zijn niet goddelijk; ze zijn geschapen.” Zeker, ze komen van God voort in een soort prachtige liturgische processie. (Het werd avond en het werd morgen de eerste dag enz)
Maar de natuur is onze zuster, niet onze moeder. Juist omdat de natuur onpersoonlijk en onverschillig tegenover ons is, zullen onze offers aan haar nooit genoeg zijn, zij zal ons kleineren.
Als je wilt zien hoe het religieuze leven eruit ziet als je de ware God in de steek laat en je wendt tot de aanbidding van de natuur, kijk dan eens goed naar de nieuwste film van Apple en vraag jezelf af of deze knorrige, intimiderende, eindeloos veeleisende en uiteindelijk onpersoonlijke godin iets voor u is.